Bruksela i Londyn znajdują się na ostatniej prostej w negocjacjach dotyczących integracji swoich systemów handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Prawie sześć lat po uruchomieniu autonomicznego rynku brytyjskiego (UK ETS), powstałego w następstwie brexitu, pojawia się szansa na wzajemną uznawalność certyfikatów po obu stronach kanału La Manche. Kwestia ta ma stanowić jeden z filarów szczytu przywódców Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii zaplanowanego na 20 listopada. Według doniesień agencji Bloomberg zespoły negocjacyjne wypracowały już konsensus w zakresie pułapów emisyjnych, mechanizmów kontroli podaży oraz darmowych alokacji, a jedynym otwartym punktem pozostają regulacje dotyczące instrumentów pochodnych.
Dla międzynarodowych grup przemysłowych działających na obu rynkach połączenie funkcjonującego od 2005 roku systemu EU ETS (obejmującego obecnie około 10 tys. podmiotów z branży energetycznej, metalurgicznej, cementowej, nawozowej oraz lotniczej) z jego brytyjskim odpowiednikiem oznacza znaczące uproszczenie procedur rozliczeniowych i potencjalną optymalizację kosztów.
Perspektywa zwolnienia z podatku węglowego CBAM
Zbliżenie obu systemów ma strategiczne znaczenie w kontekście unijnego granicznego mechanizmu wyrównawczego (CBAM), którego zadaniem jest wyrównywanie kosztów środowiskowych między producentami ze Wspólnoty a importerami. Integracja rynków ETS pozwoliłaby zredukować biurokrację i obciążenia finansowe w dwustronnej wymianie handlowej, szczególnie że Wielka Brytania planuje wdrożenie własnego odpowiednika CBAM na początku 2027 roku.
Analitycy podkreślają jednak, że zniesienie barier nie nastąpi automatycznie. Aby Komisja Europejska mogła wydać odrębny akt wyłączający brytyjski eksport spod rygorów CBAM, unijne przepisy wymagają pełnego, operacyjnego zespolenia rynków oraz zagwarantowania transparentnego mechanizmu kształtowania cen emisji, pozbawionego jakichkolwiek preferencyjnych ulg.
Konwergencja cenowa i ścisłe powiązanie regulacyjne
Perspektywa porozumienia już teraz wpływa na wyceny rynkowe, systematycznie zmniejszając spread cenowy między uprawnieniami brytyjskimi a unijnymi. Jak prognozuje Moutaz Altaghlibi, ekonomista banku ABN Amro, w horyzoncie najbliższych dwóch lat notowania na rynku UK ETS powinny jeszcze wyraźniej zbliżyć się do poziomów europejskich, co dla części przedsiębiorstw z Wielkiej Brytanii będzie jednak równoznaczne ze wzrostem kosztów operacyjnych.
Projekt umowy zakłada również głęboki stopień harmonizacji prawnej. Bruksela ma zaakceptować brytyjskie pułapy emisyjne wyznaczone na lata 2028–2030, natomiast od 2031 roku roczna pula uprawnień emitowanych w ramach UK ETS zostanie sztywno ograniczona do maksymalnie 7,1% wolumenu wydawanego w systemie EU ETS. Ponadto Londyn zobowiąże się do bieżącej adaptacji swoich przepisów do przyszłych nowelizacji prawa unijnego. Choć pełne wejście umowy w życie wymaga ratyfikacji m.in. przez Parlament Europejski i Radę UE oraz jest politycznie powiązane z negocjacjami w sprawie norm sanitarnych i fitosanitarnych (SPS) czy programów mobilności młodzieży, obie strony dopuszczają możliwość wcześniejszego, tymczasowego wdrożenia wypracowanych rozwiązań.
