Umowa jest częścią strategii UE na rzecz dywersyfikacji globalnych partnerstw handlowych i sprawniejszych łańcuchów dostaw. Współpraca z Australią jest szeroko zakrojona i obejmuje bezpieczeństwo i obronę, badania naukowe i innowacje, edukację, technologie cyfrowe, klimat i środowisko. UE i Australia podpisały też partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Zmodernizowana dwustronna umowa w sprawie wina zapewni dalszą ochronę ponad 1600 unijnych oznaczeń geograficznych wina, w tym około 50 nowych oznaczeń. Cały import z Australii będzie nadal podlegał surowym przepisom UE w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa. Umowa może wejść w życie po ratyfikowaniu jej przez Australię.
Najważniejsze punkty umowy handlowej między UE a Australią
UE i Australia rozpoczęły negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu w marcu 2026 r.
Wyniki tej umowy przedstawiają się następująco:
- zniesienie ponad 99 proc. ceł na eksport z UE do Australii
- poprawa dostępu do surowców krytycznych
- zacieśnienie strategicznych więzi z regionem Indo-Pacyfiku.
Najważniejsze korzyści wynikające z Umowy
Handel towarami i usługami między UE a Australią już teraz generuje ponad 89,2 mld euro rocznie, co przekłada się na blisko 460 tys. miejsc pracy w UE.
Umowa powinna mieć bardzo pozytywny wpływ na gospodarkę UE, albowiem:
- 1 mld € – rocznych oszczędności na cłach dla eksporterów z UE,
- 33% – wzrost rocznego eksportu z UE przez kolejne 10 lat,
- 4 mld € – spodziewany wzrost PKB UE do 2030 r.
Oprócz tego umowa oznacza:
- zapewnienie unijnym firmom pewności prawa dzięki stabilnym i przewidywalnym przepisom
- pomoc dla firm każdej wielkości w planowaniu długoterminowego rozwoju w Australii
- bezpieczne łańcuchy dostaw surowców krytycznych
- lepszą ochronę praw własności intelektualnej
- lepsze zapobieganie podrabianiu towarów i innym naruszeniom.
Gałęzie przemysłu, które skorzystają na obniżeniu ceł
Towary
Najbardziej bezpośrednie korzyści odniosą unijni eksporterzy maszyn, pojazdów silnikowych i chemikaliów. Cła na te towary, warte miliardy euro w eksporcie, zostaną zniesione od pierwszego dnia obowiązywania umowy.
Usługi
W sektorze usług firmy z UE uzyskają lepszy dostęp do:
• usług świadczonych w ramach wolnych zawodów i usług biznesowych
• usług transportu morskiego
• usług finansowych.
Umowa określa również zasady dotyczące przepływu danych i zakazuje wymogów dotyczących lokalizacji danych, co ma znaczenie dla przedsiębiorstw cyfrowych i technologicznych.
Korzyści dla rolników i producentów żywności
Unijni rolnicy zyskają nowe możliwości eksportowe, ponieważ Australia zniesie cła na kluczowe produkty, takie jak sery, wino, czekolada lub ciastka i chleb.
Jednocześnie wrażliwe sektory w UE będą chronione za pomocą limitów importowych.
W przypadku wrażliwych sektorów rolnych – w tym sektora wołowiny, mięsa baraniego i koziego, cukru, ryżu i niektórych przetworów mlecznych – umowa umożliwi import z Australii po zerowej lub obniżonej stawce celnej jedynie w ograniczonych ilościach i pod określonymi warunkami.
Mechanizm ochronny umożliwi UE szybkie działanie, jeżeli gwałtowny wzrost importu z Australii spowoduje trudności dla unijnych rolników.
Umowa zapewni również ochronę oznaczeń geograficznych UE, co oznacza, że nazwy takie jak Champagne lub Parmigiano Reggiano będą mogły być stosowane wyłącznie w odniesieniu do produktów rzeczywiście wytwarzanych w wyznaczonych regionach. Obejmuje to:
- 165 produktów spożywczych i rolnych
- 231 napojów spirytusowych.
Umowa zabezpiecza dostawy surowców krytycznych dla Europy
Australia jest głównym producentem aluminium, litu i manganu, które mają zasadnicze znaczenie dla przemysłu w UE, przede wszystkim dla czystej energii i technologii cyfrowych.
Umowa obniży lub zniesie cła na te materiały i pozwoli zacieśnić współpracę między UE a Australią w zakresie bezpieczeństwa łańcucha dostaw.
Ma to znaczenie, ponieważ UE jest w dużym stopniu uzależniona od importu surowców krytycznych, a światowy popyt rośnie. Dywersyfikacja dostaw pomoże zapewnić ciągłość strategicznych gałęzi przemysłu, takich jak produkcja pojazdów elektrycznych, baterii i energii ze źródeł odnawialnych.
Umowa zawiera specjalne postanowienia dotyczące ochrony środowiska i bezpieczeństwa. Ma to zagwarantować, że wydobycie tych materiałów będzie się odbywało w sposób zrównoważony. Obie strony zgadzają się zacieśnić współpracę w zakresie surowców krytycznych, w tym współfinansowania powiązanych projektów.
Jakie normy środowiskowe i społeczne obejmuje umowa
W umowie nie chodzi tylko o handel. Zawiera ona prawnie wiążące zobowiązania w zakresie klimatu, praw pracowniczych i ochrony środowiska. Najważniejsze zobowiązania w zakresie zrównoważonego rozwoju:
- przestrzeganie podstawowych zasad Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), w tym zakaz pracy dzieci i ochrona wolności zrzeszania się
- wdrażanie wszystkich ratyfikowanych traktatów chroniących prawa kobiet
- zwalczanie wylesiania, nielegalnego handlu dziką fauną i florą oraz nielegalnych połowów
- wdrażanie porozumienia paryskiego
- stosowanie unijnych przepisów w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa do całości importu z Australii.
Umowa liberalizuje również handel ekologicznymi towarami i usługami, takimi jak energia ze źródeł odnawialnych i produkty energooszczędne.
Kiedy umowa wejdzie w życie?
Etapy ratyfikacji:
- publikacja wynegocjowanego projektu umowy
- rewizja pod kątem prawnym
- skierowanie wniosku w sprawie umowy do Rady UE, która zdecyduje o podpisaniu i zawarciu umowy
- przyjęcie umowy przez Radę
- podpisanie umowy przez UE i Australię
- akceptacja umowy przez Parlament Europejski
- decyzja Rady o zawarciu umowy.
