Podczas ostatniego szczytu Rady Europejskiej zapadła kluczowa decyzja dotycząca przyszłości systemu handlu uprawnieniami do emisji. Choć część państw liczyła na radykalne kroki, unijni liderzy postawili na ewolucję. System ETS nie zostanie zawieszony, co mogłoby zachwiać zaufaniem inwestorów i stabilnością europejskiego przemysłu, ale przejdzie głęboką reformę.
Najważniejsze kierunki zmian
Nawet najwięksi sceptycy systemu, w tym były premier Czech Andrej Babiš, wykazali wolę porozumienia. Efektem tych rozmów jest zobowiązanie Komisji Europejskiej do przedstawienia konkretnego projektu reformy do czerwca tego roku.
Główne założenia wypracowanego kompromisu to:
- Obniżenie cen energii: KE ma wykorzystać rezerwy uprawnień do emisji. Wprowadzenie ich na rynek powinno zwiększyć podaż i – w konsekwencji – doprowadzić do spadku cen.
- Wsparcie dla mniej zamożnych państw: Rozwiązania mają przynieść ulgę krajom, których PKB na mieszkańca jest poniżej średniej unijnej (co bezpośrednio dotyczy Polski).
- Szeroka koalicja: Potrzebę zmian w ETS dostrzegły nie tylko kraje Europy Środkowej, ale również Włochy, Belgia oraz stawiająca na OZE Austria.
„Na Radzie Europejskiej nie zapadają konkretne ustalenia, ale liderzy wskazują kierunek. […] Zapisana została intencja i teraz zadaniem KE jest zaproponować rozwiązanie” – podkreślił wysoki rangą urzędnik śledzący przebieg obrad.
Postawa Komisji Europejskiej i głos Polski
Przewodnicząca KE, Ursula von der Leyen, niezmiennie postrzega ETS jako główny motor odchodzenia od paliw kopalnych. Niemniej jednak, Bruksela po raz pierwszy otwarcie przyznała, że system ten ma realny wpływ na wysokie rachunki za prąd, co uznaje się za istotny przełom w dotychczasowej retoryce.
Ważnym punktem obrad była interwencja polskiego premiera. Donald Tusk jako jedyny lider poruszył kwestię ETS2, czyli rozszerzenia opłat na transport i ogrzewanie domów. Polski premier apelował o „radykalne odroczenie” wejścia w życie tych przepisów, które obecnie planowane jest na 2028 rok.
Perspektywy po 2030 roku
Przyjęte konkluzje zakładają dwuetapowe działanie:
- Szybkie efekty: Wykorzystanie rezerwy stabilności rynkowej (MSR) dla natychmiastowego złagodzenia cen.
- Zmiana dyrektywy: Rewizja przepisów ma wyznaczyć „bardziej realistyczną ścieżkę dekarbonizacji po 2030 roku”.
Liderzy UE zgodnie uznali, że choć transformacja energetyczna jest kluczem do suwerenności Europy, musi ona uwzględniać specyficzną sytuację gospodarczą poszczególnych państw członkowskich. Polska strona wyraziła satysfakcję, że w finalnym dokumencie wielokrotnie podkreślono konieczność zróżnicowanego podejścia do krajowych gospodarek.
