Statystyczny obraz rynkowego wstrząsu
Comiesięczny raport Banku Światowego, upubliczniony w czwartkowy wieczór, dostarcza twardych danych potwierdzających skalę problemu. W marcu 2026 r. indeks surowców energetycznych zanotował gwałtowny skok o 41,6% (z 92 do 130 pkt), natomiast wskaźnik cen nawozów wzrósł o 26,2% (ze 145 do 183 pkt). Te liczby to bezpośredni efekt paraliżu Cieśniny Ormuz oraz fizycznych zniszczeń w bliskowschodniej infrastrukturze wydobywczej. Przełożyło się to na drastyczne podwyżki na rynkach hurtowych: europejski gaz ziemny podrożał o 59,4%, a ropa o 40,5%. Dla rolnictwa to podwójny cios – nawozy drożeją nie tylko przez rekordowe koszty produkcji (gaz), ale też przez logistyczne odcięcie dostaw gotowych produktów i półfabrykatów z Zatoki Perskiej.
https://www.rp.pl/rolnictwo/art44100151-wielki-wzrost-cen-w-rolnictwie-przez-wojne-indeks-cen-nawozow-wzrosl-o-26-proc „Ceny paliw w Europie Środkowo-Wschodniej”
Globalne wąskie gardło i polska reakcja
Bliski Wschód odpowiada za niemal połowę światowego eksportu mocznika. Blokada kluczowych szlaków morskich wywołała natychmiastową nerwowość na rynku. W Polsce Zakłady Azotowe w Puławach zareagowały krótkotrwałym wstrzymaniem zamówień. Eksperci, w tym Arkadiusz Zalewski z IERiGŻ, podkreślają, że tak duża koncentracja produkcji w rejonie Zatoki Perskiej czyni globalny łańcuch dostaw niezwykle podatnym na wszelkie konflikty zbrojne. Od początku 2026 roku cena mocznika na świecie wzrosła już o 77%.
Spór o unijną politykę celną
W Brukseli rozgorzała debata nad zawieszeniem mechanizmu CBAM (podatku węglowego), co miałoby obniżyć ceny importowanych nawozów. Komisja Europejska pozostaje nieugięta, obawiając się upadku rodzimego przemysłu i uzależnienia od dostaw spoza UE. Polscy producenci, w tym Grupa Azoty, popierają to stanowisko, opowiadając się za wsparciem krajowej produkcji zamiast doraźnych ulg dla importerów. Unijny komisarz ds. rolnictwa, Christophe Hansen, zapowiedział jednak inne formy pomocy, m.in. otwarcie bezcłowych kontyngentów na nawozy z krajów zaprzyjaźnionych oraz specjalny plan działania, który poznamy w maju.
Anomalie rynkowe: Taniejące złoto i kakao
Co ciekawe, na tle drożejącej energii, metale szlachetne zanotowały spadki – cena złota obniżyła się do poziomu 4856 dolarów za uncję. Największym zaskoczeniem jest jednak rynek kakao, gdzie ceny są obecnie trzykrotnie niższe niż rok temu, co stanowi rzadki przykład surowca taniejącego w dobie globalnego niepokoju.
