Omijanie napięć i budowanie niezależności
Głównym celem nowego sojuszu między Unią Europejską a Kanadą jest wzmocnienie wzajemnej suwerenności gospodarczej, przy jednoczesnym unikaniu otwartego drażnienia Waszyngtonu i Pekinu. Podczas szczytu w Montrealu premier Kanady Mark Carney stanowczo odciął się od dyplomatycznych sporów wokół określenia relacji mianem „członkostwa stowarzyszonego”, które we wrześniu zaproponowała szefowa Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen. Choć pomysł ten napotkał opór m.in. ze strony Niemiec i Francji, Carney podkreślił, że semantyka nie ma znaczenia. Kluczowe jest faktyczne uzupełnianie się gospodarek w strategicznych obszarach, takich jak sztuczna inteligencja, krytyczne surowce i energetyka, zwłaszcza w trudnym politycznie okresie ostatnich lat prezydentury Donalda Trumpa w USA.
Surowce i nowe porozumienia handlowe
Dla Brukseli zbliżenie z Ottawą to przede wszystkim szansa na dywersyfikację łańcuchów dostaw i uniezależnienie się od chińskich minerałów oraz rosyjskich paliw kopalnych. Przedstawiciele UE wskazują na ogromny potencjał importu kanadyjskiego gazu i surowców krytycznych. Wśród najważniejszych ustaleń szczytu wymienia się finalizację negocjowanego od wiosny porozumienia o handlu cyfrowym oraz umowę z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, która umożliwi unijne finansowanie kanadyjskich projektów wydobywczych. Kanadyjski minister finansów François-Philippe Champagne uznał obecność aż jedenastu unijnych komisarzy za historyczny moment dla zacieśniania relacji.
Kuluarowe manewry w Montrealu
Wydarzenie zorganizowane w słynnym hotelu Fairmont The Queen Elizabeth obfitowało w dyplomatyczne akcenty i organizacyjne zgrzyty. Zmęczeni zmianą czasu delegaci narzekali na rozproszenie spotkań, podczas gdy przewodniczący Rady Europejskiej António Costa zręcznie lawirował między unijnymi frakcjami. Z jednej strony poparł forsowany przez kanclerza Niemiec Friedricha Merza „alians dla przyszłości”, z drugiej uznał ambicje von der Leyen dotyczące stowarzyszenia. Co ciekawe, mimo że to sektory energii i AI mają być głównymi beneficjentami nowego układu, w Montrealu zabrakło kluczowych decydentów z tych branż: unijnego komisarza ds. energii Dana Jørgensena oraz kanadyjskiego ministra ds. energii i zasobów naturalnych Tima Hodgsona.
